آکا: علل خودکشی در نوجوانان از جمله مسائلی است که بسیاری از خانواده ها و جامعه را درگیر خود کرده است. نوجوانی یک دوره پر فشار و سرشار از فشار های روانی و جسمی و تغییرات بسیار شدید است. نگرانی های زیادی برای والدین نوجوان و نحوه برخورد با این تغییرات به وجود می آورد. خودکشی دومین عامل مرگ و میر نوجوانان محسوب می شود. مشکلاتی از قبیل فشار تحصیلی، روابط عاطفی بیمارگونه از دلایل عمده این اتفاق محسوب می شود. نقش خانواده، مدرسه و گروه همسالان نوجوان در ایجاد تفکر خودکشی بسیار اهمیت دارند. تلاش برای پیشگیری از ایجاد تفکر خودکشی بهترین راه مقابله با این پدیده است. 

والدین و کارکنان مدرسه باید نسبت به کودکان و جوانان آسیب پذیر، هوشیارتر باشند. بیشتر کودکان و نوجوانانی متمایل به خودکشی خودشان به متخصص مراجعه نمی کنند، اما علائم هشداردهنده را به همسالان خود، والدینشان و یا کارکنان مدرسه نشان می دهند. پس هرگز نباید این نشانه ها را نادیده گرفت و باید با یک مداخله ی به جا و مناسب از خطر خودکشی پیشگیری کرد. در این مقاله از مجموعه مقالات تربیتی نوجوانان آکا, شما والدین و معلمان عزیز را با علائم و نشانه هایی که احتمال خودکشی در نوجوان و جوان را نشان میدهد, آشنا میکنیم و در ادامه راه حل و روش های مقابله با طرز تفکر خطرناک خودکشی را به شما آموزش میدهیم. تا بتوانید در بهترین فرصت این فکر خراب را در نطفه شناسایی و خفه کنید. پس با ما همراه باشید.

خودکشی

رفتار خودکشی دغدغه یا فعالیتی است که بر روی مرگ خود به صورت داوطلبانه متمرکز است. در تعریف خودکشی قصد و نیت مرگ بسیار مهم است. رفتار خودکشی اشاره به اقدامات انجام شده توسط کسی دارد که در حال بررسی یا آماده شدن برای مرگ خود است.

عوامل شخصی نوجوان:

میزان اقدام به خودکشی در نوجوانان دختر بیش از نوجوانان پسر است اما آمار خودکشی های موفق (خودکشی منجر به مرگ) در پسرها بیشتر است. در پسران اختلالات برون گرا مثل کمبود توجه و بیش فعالی (ADHD)، اختلالات تکانشی، رفتار خشونت آمیز و مصرف مواد مخدر بیشتر است اما در دختران اختلالات درونی شده مثل افسردگی، اختلال دو قطبی، اضطراب و استرس های پس از سانحه شایع تر هستند. احساسات شدید مثل استرس، سردرگمی، ترس و عدم اطمینان، و همچنین فشار برای موفقیت های تحصیلی بر توانایی های حل مسئله و تصمیم گیری در نوجوانان تاثیر می گذارد و در مواقع بحرانی ممکن است تصمیمات اشتباه بگیرند.

Related image

عوامل محیطی:

خانواده هایی که روابط مختل با فرزندان خود دارند و روابط عاطفی بین آنها سرد است بیشتر باعث ایجاد افکار خودکشی در نوجوانان می شوند. تحقیر کردن فرزند توسط والدین به خصوص در فرزندان پسر باعث قطع دلبستگی فرزند از خانواده و شکل گیری افکار خودکشی در نوجوان می شود. خانواده ای که سابقه افسردگی یا خودکشی را در خود دارد به احتمال بیشتری تفکر خودکشی را در ذهن کودک خود به وجود می آورد. طلاق و جدایی والدین و به طبع آن غفلت از نیاز ها و روابط کودک می تواند باعث حرکت کودک به سمت مسیرهای پرخطر شده و تفکرات مربوط به پایان زندگی را در او به وجود آورد.
مدرسه به عنوان محیطی که کودک زمان زیادی را در آنجا سپری می کند بسیار حائز اهمیت است. فضای مسموم مدارس، معلمان و مربیان غافل یا سخت گیری ها و فشار بیش از حد مدرسه و گروه همسالان آسیب زننده از مهم ترین عوامل تاثیر گذار خودکشی است.
اینترنت و رسانه های گروهی؛ پوشش رسانه ای خودکشی و یا خودکشی افراد مشهور می تواند منجر به خودکشی گروهی نوجوانان شود. تاثیرات مخرب پیگیری اخبار و مطالب مربوط به خودکشی می تواند در ایجاد و تقویت این تفکر در کودک و نوجوان موثر باشد.

Related image

عوامل روانی:

اختلالات روانی شناخته شده ای مانند افسردگی، اضطراب، بی ثباتی های هیجانی، استرس های شدید پس از یک سانحه مثل آزار ها و تجاوز جنسی، مزاحمت های شدید خیابانی، تصادف ها و صحنه های وحشتناک یا دیگر حوادثی که اثرات مخربی بر کودک یا نوجوان می گذارد.

Related image

نشانه های هشداردهنده ی خودکشی کودکان و جوانان

 

موضوعات مرتبط با مرگ و خودکشی:

این موارد در خاطره نویسی و وقایع نگاری ها یا در تکالیف مدرسه ، نقاشی های کلاسی، نمونه کارها بروز پیدا می کنند.

علت خودکشی نوجوانان

طرح، شیوه، دسترسی:

کودک یا نوجوانی که مستعد خودکشی است ممکن است در مورد طرح خودکشی صحبت کند و یا به آن اشاره نماید ، این افراد به انواع سلاح ها مانند تفنگ ، چاقو و ... توجه خاصی نشان می دهند و بیشتر به قرص و همه ابزار خود کشی توجه دارند. 

یادداشت های خودکشی:

برخلاف باور بسیاری از والدین این یادداشت ها بسیار جدی هستند و نباید آنها را نادیده گرفت.

خودکشی نوجوانان

عدم توانایی در تمرکز یا تفکر عقلانی:

در این مورد کودکان نمی توانند در انجام تکالیف مدرسه، عملکرد تحصیلی، کارهای روزمره ی خانه وصحبت کردن آنها تمرکز کافی داشته باشند و یا تفکر عقلانی خوبی از خود بروز نمی دهند.

تغییرات در عادات فیزیکی و ظاهر:

در رفتار کودک یا نوجوان تغییراتی مانند اضافه کردن یا از دست دادن ناگهانی وزن، بی توجهی به ظاهر و پاکیزگی و نظافت وعدم توانایی در خوابیدن یا مدام خوابیدن دیده می شود.

خودکشی نوجوانان دختر

تغییرات ناگهانی در شخصیت، دوستان و در رفتار:

والدین، معلمان و همسالان اغلب بهترین ناظران و مشاهده گران چنین رفتارهای ناگهانی در دانش آموزان مستعد خودکشی هستند. این تغییرات شامل کناره گیری از مراودات اجتماعی عادی، افزایش غیبت از مدرسه، ترک فعالیت ها یا علاقه مندی های متدوال، و انزوا و کناره گیری اجتماعی است که بهترین ناظران چنین رفتارهای ناگهانی در دانش آموزان مستعد خودکشی ، والدین، معلمان ودوستان هستند.

تهدیدها:

تهدیدها ممکن است مستقیم مانند گفتن عبارات «من می خواهم بمیرم.»، «من خودم را می کشم.») یا غیرمستقیم مثل بیان عبارت («دنیا بدون وجود من بهتر خواهد بود.»، «در هر صورت کسی دلش برای من تنگ نخواهد شد.») باشد.

نشانه ها و سرنخ های غیرمستقیم در نوجوانان خود را از طریق جوک و شوخی یا شکل نگارش خلاق یا آثار هنری، نشان می دهند. نوجوانانی که نگاهی عینی تر به دنیا دارند، احساسات شان را به شکل رفتار خشونت آمیز توام با تهدید به خودکشی یا دیگرکُشی نشان می دهند و از بیان احساس خود اجتناب می کنند.

خودکشی نوجوانان تهران

 

افسردگی (ناامیدی/درماندگی):

کودک و نوجوان هنگامی که افکار منفی و نا امید کننده توام با درماندگی داشته باشند ، در معرض خود کشی قرار دارند.

افسردگی پنهان:

پرخاشگری، استفاده از اسلحه، مصرف الکل و مواد رفتارهای پر خطری است که افسردگی پنهان را در بر دارد .

خودکشی نوجوانان اصفهان

تمهیدات نهایی:

این رفتار در نوجوانان به شکل بخشیدن وسایل بسیار با ارزش مانند جواهرات، لباس، مجلات یا عکس خود را نشان می دهد.

تلاش برای آسیب رساندن به خود:

در بین کودکان دبستانی رفتارهای آسیب زننده یا رفتارهای خود-مخربِ رایج مانند دویدن جلوی ماشین های در حال عبور، پریدن از بلندی ها و خراشیدن/ بریدن/داغ کردن بدن دیده می شود.

خودکشی نوجوانان اصفهانی

پیشگیری از ایجاد تفکر خودکشی

مهمترین عواملی که می تواند به پیشگیری از خودکشی در نوجوانان کمک کند، تلاش برای بیرون آوردن وی از انزوای خود و رسیدگی به افسردگی و خلق پایین فرزند نوجوان است. همچنین کمک به نوجوان برای یافتن یک هدف ایجاد انگیزه در نوجوان احتمال ورود افکار خودکشی را کاهش می دهد.
روابط مثبت والدین با فرزندان تا حد زیادی باعث ایجاد آرامش روانی و افزایش امید به زندگی در نوجوانان می شود. درک والدین از تغییرات شدید جسمانی و روانی نوجوان بسیار ضروری است. مسائلی مانند فهم احساسات نوجوانان به جنس مخالف، صحبت در مورد سوالات و تمایلات جنسی نوجوان و ایجاد روابط صمیمانه، به خصوص با والد همجنس (مادر برای دختر و پدر برای پسر) پیش بین بسیار مهمی در اصلاح تفکر مربوط به خودکشی است. آگاهی والدین از رفتار صحیح با نوجوان ضرورت می یابد.
مدارس محل خوبی برای ارائه آموزش و پشتیبانی بیشتر در پیشگیری از خودکشی هستند. همسالان کودک می توانند تاثیر بسیار مهمی در تفکر و رفتار های کودک بگذارد. مدرسه یک محیط ایده آل برای آموزش دادن به کودک و نوجوان در مورد رفتار های پرخطر است و حمایت های معلمین و مربیان می تواند به آسانی در بهبود شرایط روحی کودک و نوجوان اثر بگذراد.
اصلاح روابط کودک با همسالان و دوری از افرادی که سابقه رفتارهای پرخطر مثل مصرف الکل و مواد مخدر، خشونت های خیابانی و خانواده های بیمار دارند می تواند در پیشگیری از اقدام به خودکشی موثر باشد.

 

توصیه هایی برای والدین در مورد خودکشی نوجوانان

1. نشانه های هشداردهنده را بشناسید! 

Related image

2. از گفت وگو با فرزندتان نگران نباشید:صحبت در مورد خودکشی با فرزندانتان، خطر خودکشی را کاهش می دهد و آنها را به فکر خودکشی نمی اندازد.

3. ایمن سازی منزل در برابر خودکشی:تمام ابزارهای خودکشی مانند چاقوها، قرص ها، و اسلحه ها را از دسترس فرزندتان خارج کنید. 

4. از منابع جامعه و مدرسه استفاده کنید:برای پیشگیری از خودکشی فرزندتان از روان شناس مدرسه، کارکنان مداخله گر در بحران ها ، گروه های پیشگیری از خودکشی یا خطوط مستقیم تلفنی، یا متخصصان خصوصی سلامت روان کمک بگیرید.

Image result for ‫توصیه هایی برای والدین‬‎

5. سریع اقدام کنید:اگر فرزندتان رفتارهای شک برانگیز برای اقدام به خود کشی از خود نشان داد او را به حال خود رها نکنید و سریع کمک بگیرید . در صورت امکان او را به اورژانس بیمارستان ببرید تا اطمینان یابید که او در محیط امنی تا زمانِ انجام کامل ارزیابی ها و آزمایشات روانپزشکی مربوطه، قرار دارد. 

6. به صحبت های دوستان فرزندتان توجه کنید:بادوستان فرزندتان صمیمانه صحبت کنید چون آنها ممکن است به نگرانی های خود در مورد دوستشان به شکلی جزئی اشاره کنند .

توصیه هایی برای معلمان در مورد خودکشی دانش آموزان

1. نشانه ها و علایم هشداردهنده را بشناسید 

2. در مورد مسوولیت های مدرسه آگاه باشید:

اگر مدارس بر وضعیت دانش آموز مستعد خودکشی نظارت مناسب نداشته باشند و به خانواده او به موقع اطلاع رسانی نکنند ، از سوی دادگاه مسئول می باشند.

Image result for ‫توصیه هایی برای معلمان ‬‎

3. دانش آموزان را تشویق کنید که به شما اعتماد داشته باشند:

ارتباطتان با دانش آموزان باید طوری باشد که آنان بدانند که شما برای کمک، مراقبت و حمایت از آنها، آنجا هستید و در صورت بروز مشکل و یا افکار خودکشی نزد شما بیایند.

4. دانش آموز را فوری ارجاع دهید:

دانش آموز را نزد اعضای تیم بحران مدرسه ببرید و او را نزد روان شناس یا مشاور مدرسه نفرستید. اگر چنین تیمی در مدرسه ندارید حتما مدیر، روان شناس، مشاور، پرستار یا مددکار اجتماعی را مطلع کنید تا هرچه زودتر این تیم را در مدرسه تشکیل دهند.

Image result for ‫توصیه هایی برای معلمان‬‎

5. به تیم بحران ملحق شوید

به این علت که شما اطلاعات ارزشمندی جهت کمک و همکاری برای تیم بحران دارید به آن ملحق شوید تا این تیم ارزیابی دقیق و صحیحی از خطر به دست اورد.

6. از کودک حمایت و طرفداری کنید

برخی مواقع مدیران، در یک دانش آموز خاص عوامل خطر و نشانه های هشداردهنده را کم برآورد می کنند اما لازم است از هر فردی تا زمانی که مطمئن شوید در امان است، حمایت و طرفداری کنید.

 

توصیه هایی برای کارکنان مدرسه و اعضای تیم بحران در مورد خودکشی دانش آموزان

نوجوانانی که فقدان شخصی، آزار یا حوادثآسیب زایی را در گذشته تجربه کرده اند یا از افسردگی و سایر بیماری های روانی رنج می برند، بیشتر در معرض خطر خودکشی هستند پس باید کارکنان مدرسه دانش آموزانی بیشتر در معرض خطر هستند را شناسایی کند و از آنها مراقبت نماید. 

1. با همکاران همکاری کنید

مدیر و یکی دیگر از کارکنان مانند مربی بهداشت، مشاور، یا مددکار اجتماعی باید حمایت گرانه عمل نمایند.

2. یک گزارشگر ویژه تعیین کنید

در مدارس باید یک روانشناس مدرسه، مشاور، پرستار یا مددکار اجتماعی وجود داشته باشد تا تمام گزارش های معلمان، سایر کارکنان و دانش آموزان را در مورد دانش آموزان مستعد خودکشی را دریافت کند.

Image result for ‫توصیه هایی برای معلمان ‬‎

3. بر دانش آموز نظارت داشته باشید

همیشه در تمام مراحل کار درباره کاری که می خواهید انجام دهید ؛ دانش آموز را مطلع کنید تا او شما را همراهی و کمک کند. دانش آموز نباید در هیچ شرایطی حتی در دستشویی تنها بماند و نباید ودرسه را ترک کند. تا هنگامی که مسئولیت دانش آموز بر دوش شماست از امنیت او مراقبت کنید. 

4. یک سیستم حمایتی آماده کنید

بررسی سیستم حمایت دانش آموزان به ارزیابی میزان خطری که برای آنها وجود دارد، کمک می کند. از دانش آموز تنها یک سوال مانند"دوست داری چه کسی الان کنارت باشد، یا فکر می کنی چه کسی الان به خاطر تو اینجا خواهد بود؟" بپرسید و سپس کمک کنید به فرد مورد نظر برسد .

Image result for ‫توصیه هایی برای معلمان ‬‎

 

5. قرارداد «خودکشی- نه» برای کودکان

این قرارداد یک توافق نامه ی شخصی است که رفتارهای متمایل به خودکشی را تا زمانِ دریافت کمک، به تعویق می اندازد.

قراردادهای «خودکشی- نه» در پیش گیری از خودکشی جوانان مؤثر است . زمانی که ایده ی خودکشی وجود دارد وجود قرارداد خودکشی-نه، موجب می شود تا در آینده هنگامی که احتمال خطر خودکشی افزایش یافت، تدبیر و چاره ای کار از قبل معین باشد.

اگر دانش آموزی این قرارداد را امضا نکند، ممکن است به خودش آسیب برساند. در این صورت، باید تا زمانی که والدین دانش آموز، مسئولیت او را به عهده بگیرند، باید تحت نظارت باشد.

Image result for ‫مدارس اروپایی‬‎

6. محیط را برای کودکان در برابر خودکشی ایمن کنید

خانه و مدرسه را در برابر خودکشی ایمن کنید و تمام سلاح ها، سموم، داروها و وسایل تیز، بردارید و یا از دسترس او دور کنید. 

7. با پلیس تماس بگیرید

تمام تیم های بحران مدرسه باید یک نماینده از مجری محلی قانون داشته باشندتا در صورتی که دانش آموز مخالفت و ایستادگی کرد، پرخاش جو شد یا فرار کرد ، بتوانند به شما کمک کنند و یا در برخی از موارد او را به مدت 72 ساعت به منظور فراهم کردن امنیت فرد بازدداشت کند.

8. مستند سازی

آموزش و پرورش باید یک فرم مستندسازی را تهیه نماید تا پرسنلِ پشتیبانی و اعضاء تیم بحران، اقدامات خود را برای کمک به یک دانش آموز مستعد خودکشی، ثبت کنند.

علائم خودکشی چیست

 

مداخله آموزش و پرورش برای خودکشی کودکان

وظیفه هشدار به والدین

حتما باید والدین را در جریان بگذارید . به چهار پرسش بسیار مهم زیر برای پرداختن به این جنبه از مداخله در خودکشی باید پرداخت.

اول، آیا والدین در دسترس هستند؟ 

دوم، آیا در این زمینه والدین کمک و همکاری می کنند؟

سوم، والدین در این زمینه چه اطلاعاتی دارند که می تواند کمک کننده باشد؟

چهارم، والدین از چه بیمه ی سلامت روانی برخوردارند؟

علائم خودکشی با طناب

 

اگر والدین در دسترس باشند و تشخیص بر مبنای این باشد که دانش آموز در معرض خطر بالا قرار دارد:

روان شناس یا مددکار اجتماعی باید خانواده را بر مبنای وضعیت بیمه ی بهداشت و درمانشان و یا محل سکونتشان ،منابع اجتماعی مناسب رجوع دهد. 

روان شناس مدرسه باید با اجازه ی والدین با مراکز مورد نظر تماس بگیرد و اطلاعات مربوط به دانش آموز را آماده نماید و نسبت به رسیدن خانواده به مرکز اطمینان یابد و یا موضوع را پیگیری کند.

روان شناس مدرسه در صورت لزوم باید والدین را در انتقال دانش آموز به مرکز مربوطه همراهی کند.

روان شناس باید در فرم انتشار اطلاعات از والدین امضا بگیرد و با کارکنان مدرسه در زمینه ی کار با والدین همکاری کند.

علائم خودکشی با طناب دار

 

اگر والدین در دسترس نباشند و تشخیص بر این باشد که دانش آموز در معرض خطر بالا قرار دارد:

دو تن از اعضای تیم بحران با مسوولیت مدیر مدرسه، باید دانش آموزرا به اورژانس سلامت روانی ببرند .

با خدمات اجتماعی مرکز مربوطه تمام هماهنگی های لازم را انجام دهید تا بتوانند با خانواده ی کودک تماس داشته باشند.

می توانید از پلیس محلی برای انتقال کودک به خدمات روان پزشکی کمک بگیرید.

برخی از والدین نشانه های هشداردهنده را ساده انگاشته یا دست کم می گیرند و تمایلی ندارند که توصیه های تیم بحران را برای کودک مستعد خودکشی تا آخر دنبال کنند پس بهتر است به والدین فرصت مناسب داده و تشویق شان کنید تا پیش از همکاری با تیم بحران برای رفتن به مرحله ی بعدی، پروسه را تا به آخر ادامه دهند.

اگر والدین از سر بی توجهی به خطر افتادن زندگی فرزند خود اهمیت نمی دهند، اعضاء تیم بحران مدرسه باید عدم همکاری والدین را به مراکز حمایت از کودک گزارش دهند. 

اگر والدین همکاری نکنند و خطر اقدام به رفتارهای متمایل به خودکشی در دانش آموز بالا است:

باید برای بازگو کردن بی توجهی والدین نسبت به کودک و در معرض خطر قرار داشتن او با مجریان محلی قانون یا مراکز خدمات حمایت از کودکان تماس بگیرید و گزارش دهید.

علائم خودکشی در نوجوانان

 

اگر والدین همکاری نکنند و احتمال خطر خودکشی دانش آموز پایین ارزیابی شود، توصیه می شود :

برای ثبت در جریان قرار دادن به موقع والدین در جریان خودکشی فرم مربوط به " هشدار در مورد مشاوره ی اضطراری" را به آنها دهید تا امضاء کنند.

اگر کودک تمایل نداشته باشد که والدینش از در معرض خودکشی قرار گرفتن او چیزی بدانند و وقتی به فکر آسیب به خود هستند، درست و منطقی فکر نمی کنند و بنابراین نمی توانند واکنش والدین شان را پیش بینی کنند و از روبرو شدن با آنان می ترسند. تیم بحران باید تنها یک تصمیم بگیرد:

آیا اطلاع به خانواده، کودک در شرایط بدی قرار می دهد؟ در چنین وضعیتی، مراکز خدمات حمایت از کودک را مطلع کنید و همچنین لازم است والدین مطلع شوند زیرا والدین اغلب اطلاعات حساس و مهمی مانند پیشینه ی کودک در مدرسه قبلی و تاریخچه ی سلامت روانی، پویایی خانواده، حوادث آسیب زای اخیر در زندگی دانش آموز و سابقه ی رفتارهای متمایل به خودکشی دارند که برای ارزیابی مناسب از میزان خطر لازم است.

مهم است مشخص گردد والدین/خانواده از چه بیمه ی سلامت روانی برخوردار هستند؟ این اطلاعات سبب می شود که خانواده به مراکز اجتماعی مناسب، ارجاع داده شود . 

اگر دانش آموزی به کلینیک فوریت های پزشکی فرستاده شود، ممکن است بعداً نیاز به انتقال به یک مرکز ارائه کننده ی خدمات "سازمان حفظ سلامت" نیاز یابد که این مساله موجب آسیب بیشتر به دانش آموز مستعد خودکشی می شود و هزینه ی مالی سنگینی در بر دارد.

راه جلوگیری از خودکشی