آکاآپ:  پایین بودن پلاکت خون در دوران بارداری، دومین اختلال خونی شایع پس از کم‌خونی است. آمارها حاکی از این است که 5 تا 8 درصد از زنان در ماه‌های بارداری، دچار کاهش پلاکت خون می‌شوند.بعید است کاهش پلاکت‌ها در دوران بارداری، سلامت شما را تهدید کند و زایمانتان را با مشکلاتی همراه کند. اما وقتی پای فرزندتان به میان می‌آید، طبیعی است که این مشکل شایع هم نگران کننده به نظر برسد و انگیزه‌تان برای باخبر شدن از خطرات احتمالی بیشتر شود.زنان باردار در دوران بارداری دچار تغییرات جسمی و عاطفی زیادی می ‎شوند و این تغییرات شدید آسیب شناختی در بدن ممکن است منجر به شرایطی مانند ترومبوسیتوپنی  یا همان کمبود پلاکت خون شود. 
اگر تعداد پلاکت خون در دوران بارداری کمی پایین تر از حد نرمال باشد، تقریبا هیچ خطری شما و جنینتان را تهدید نمی کند. گرچه باید علت این مشکل بررسی شود. پلاکت ها، سلول های خونی در بدن هستند که به لخته شدن خون کمک می کنند و یکی از فاکتورهای مهم برای انعقاد خون می باشند. با در این مقاله از مجموعه مقالات آکاآپ، تصمیم داریم در مورد علت های شایع کمبود پلاکت خون در بارداری صحبت کنیم و عوارض این نوع ضایعه را بیان میکنیم  و در نهایت مواردی برای درمان کمبود پلاکت موجود در خون را ارائه میدهیم. امیدواریم مطالعه این مقاله در مراقبت های دوران بارداری برای بانوان عزیز مفید واقع شود. با ما همراه باشید.

Image result for ‫پلاکت چیست؟‬‎

پلاکت چیست؟

پلاکت‌ها سلول‌های بشقابی هستند که در خون شما گردش می‌کنند و در صورت نیاز به انعقاد خون شما کمک می‌کنند. اگر یکی از رگ‌های خونی شما دچار آسیب شود، پلاکت‌ها مانع از دست رفتن خون بدنتان می‌شود و مسئولیت جلوگیری از خونریزی را برعهده می‌گیرند.
هر انسان طبیعی، بین 150 تا 400 میلیون پلاکت در هر میلی‌لیتر خون خود دارد و در صورت کاهش قابل توجه شمار این سلول‌ها، نیازمند روش‌های درمانی ویژه‌ای می‌شود.

چرا پلاکت‌های خون کاهش می‌یابند؟

ترومبوسیتوپنی ایمنی، پره اکلامپسی (مسمومیت بارداری) و ترومبوسیتوپنی بارداری از دلایل شایع کاهش تعداد پلاکت‎‌ها در دوران بارداری هستند.

ترومبوسیتوپنی ایمنی

ترومبوسیتوپنی ایمنی (ITP) یک بیماری خودایمنی است که قبل از بارداری رخ می‎‌دهد و سیستم ایمنی بدن را آماده حمله به پلاکت‌ها می‌کند. معمولا این دسته از بیماری‌های خودایمنی در اثر ابتلا به عفونت‌های ویروسی فرد را گرفتار خود می‌کنند و با آزمایش‌های اولیه بارداری، می‌توان از ابتلا به آن با خبر شد.
کبودی به‌ظاهر بی‌دلیل و مداوم در پا، وجود خون در ادرار یا مدفوع، خونریزی بینی و خونریزی‌های غیرطبیعی در دوران عادت ماهانه، از نشانه‌های ابتلا به این اختلال در سال‌های قبل از بارداری هستند.

ترومبوسیتوپنی بارداری

شایع‌ترین علت پایین بودن پلاکت‌ها در دوران بارداری، ترومبوسیتوپنی بارداری است که در حدود 5 تا 8 درصد حاملگی‌های طبیعی در سه ماهه سوم بروز پیدا می‌کند. هنوز دلیل اصلی ابتلا به این مشکل مشخص نشده است اما به نظر می‌رسد افزایش پلاسمای خون در سه ماهه پایان بارداری، احتمال دچار شدن به این مشکل را افزایش می‌دهد.

ترومبوسیتوپنی بارداری

ترومبوسیتوپنی یا همان کمبود پلاکت خون چیست ؟

 

ترومبوسيتوپني (thrombocytopenia) عبارت است از كاهش‌ تعداد پلاكت‌ها در گردش‌ خون‌. پلاكت‌ها با بستن‌ هر شكاف‌ كوچكي‌ كه‌ در جدار عروقي‌ خوني‌ ايجاد گردد، نقشي‌ حياتي‌ در كنترل‌ خونريزي‌ ايفا مي‌كنند.در ترومبوسيتوپني‌ تمايل‌ به‌ خونريزي‌ به‌ ويژه‌ از عروق‌ خوني‌ كوچك‌تر وجود دارد. اين‌ امر باعث‌ خونريزي‌ غيرطبيعي‌ در پوست‌ و ساير قسمت‌هاي‌ بدن‌ مي‌گردد. چند نوع‌ ترومبوسيتوپني‌ از جمله‌ پورپوراي‌ ترومبوسيتوپنيك‌ ايديوپاتيك‌ و پورپوراي‌ ترومبوسيتوپنيك‌ ترومبوتيك‌ وجود دارد.

 

علت کاهش پلاکت خون در زنان باردار

 

بروز ترومبوسیتوپنی تا چه میزانی در دوران بارداری شایع است ؟

ترومبوسیتوپنی یا تعداد کم پلاکت خون دومین اختلال خونی بعد از کم خونی در دوران بارداری است . به نظر می ‎رسد که 5 تا 8 درصد از خانم ها در دوران بارداری خود به این وضعیت دچار می ‎شوند. ترومبوسیتوپنی در همه موراد منجر به ایجاد مشکلات جدی در بارداری و یا زایمان فرد نمی ‎شود اما بهتر است برای پیشگیری از هر گونه مشکلی نسبت به برطرف کردن این وضعیت اقدام کنید. 

چه مواردی منجر به کاهش میزان پلاکت خون در دوران بارداری می ‎شوند ؟

برخی از این دلایل عبارتند از :

 

به وجود آمدن اختلال در عملکرد سیستم ایمنی بدن ممکن است منجر به کاهش یافتن تعداد پلاکت های خون شود که این اختلال ممکن است در اثر ابتلا به برخی بیماری های خود ایمنی مانند هیپاتیت سی ایجاد شود.

- مصرف برخی دارو ها :

دارو های زیادی وجود دارند که ممکن است تولید پلاکت ها را مختل کنند و برخی از این دارو ها که ممکن است در دوران بارداری مورد استفاده قرار بگیرند عبارتند از :ایبوپروفن، پاراستامول، و. ... . 

- لوپوس اریتماتوز سیستمیک :

این بیماری یک بیماری خود ایمنی است که درآن بدن به سلول های سیستم ایمنی بدن خود حمله می‎ کند و در این بیماری ممکن است مغز استخوان که وظیفه تولید پلاکت را بر عهده دارد مورد هدف قرار گیرد و در نتیجه تولید پلاکت های جدید مختل می ‎شود.

- فشار خون بالا :

افزایش فشار خون در یک خانم باردار ممکن است منجر به در معرض خطر قرار گرفتن مادر و جنین شود که این خطر شامل آسیب رسیدن به اندام های مادر و فرزند متولد نشده است و این وضعیت همچنین ممکن است باعث کاهش یافتن تعداد پلاکت های خون در خانم باردار شود. 

- ترومبوسیتوپنی ناشی از هپارین :

هپارین دارویی است که برای پپیشگیری از لخته شدن غیر طبیعی خون استفاده می ‎شود که مصرف این دارو در برخی موارد ممکن است منجر به کاهش تعداد پلاکت های خون شود. 

- همولیز گلبول های قرمز خون :

این وضعیت پزشکی ناشی از فشار خون بالا است که ممکن است منجر به آسیب شدید کبد شود که آسیب رسیدن به کبد منجر به افت پلاکت خون می شود.

عوارض کمبود پلاکت خون در دوران بارداری 

- سرطان :

یک زن باردار ممکن است مبتلا به سندروم های میلوسیپلاستیک و سندروم لنفوپرولیفراتیو باشد که این ها انواع متداول سرطان هایی هستند که ممکن است بر روی بدن یک زن باردار تاثیر بگذارند و منجر به کاهش تعداد پلاکت های خون او شوند.

- انعقاد داخلی عروقی :

این بیماری به دلیل شرایط پزشکی مختلف مرتبط با بارداری ایجاد می ‎شود و این وضعیت ممکن است باعث لخته شدن گسترده خون در بدن شود . لخته شدن خون ممکن است در اثر کاهش تعداد پلاکت های خون اتفاق بیفتد.

عوارض کمبود پلاکت خون در بارداری

- کم خونی آپلاستیک :

این اختلال خونی در بارداری ممکن است منجر به از بین رفتن کامل مغز استخوان قرمز و در نتیجه کاهش تعداد پلاکت های موجود در خون شود.

- بیماری ایدز :

نوعی بیماری خود ایمنی است که ممکن است بر بدن یک خانم باردار تاثیر بگذارد که در این بیماری ، عفونت باعث تخریب سلول های مغز استخوان می ‎شود و در نهایت موجب کاهش یافتن تعداد پلاکت های خون خواهد شد.

عوارض کمبود پلاکت خون در بارداری ؛ درصورت داشتن ترومبوسیتوپنی چه اتفاقی می ‎افتد ؟

اگر قبل از بارداری دچار این وضعیت شده اید، ممکن است دلیل آن مصرف برخی از دارو ها که باعث کاهش یافتن تعداد پلاکت های خون می ‎شوند ، باشد . این بیماری را می ‎توان از طریق آزمایش های اولیه بارداری تشخیص داد زیرا هیچ آزمایش تشخیصی خاصی برای تعیین علت کم بودن پلاکت های خون وجود ندارد اما با این حال پزشک برای تعیین علت اصلی بروز این وضعیت، به طور مرتب وضعیت شما را بررسی خواهد کرد و در نهایت با توجه به علائم بیماری ‎تان تحت درمان قرار خواهید گرفت.

در برخی موارد نیز، نیازی به انجام درمان خاصی برای خانم باردار نخواهد بود. 

خطرات ناشی از کمبود پلاکت خون در بارداری

خطر اصلی کمبود پلاکت خون در دوران بارداری، افزایش خطر خون ریزی در هنگام زایمان و یا بعد از آن است . در دوران بارداری جریان خون به رحم افزایش پیدا می‎ کند و برای انجام عمل جراحی، نیاز به برش رگ های خونی اصلی خواهد بود . زنان مبتلا به بیماری ترومبوسیتوپنی در معرض خطر از دست دادن خون بیش از حد هستند .

همچنین در برخی موارد ممکن است خطر آسیب رسیدن به ستون فقرات مادر در حین زایمان نیز وجود داشته باشد . 

درمان کمبود پلاکت موجود در خون

درمان این بیماری به شدت به وضعیت آن بستگی دارد و در برخی موارد خفیف ممکن است نیازی به انجام درمان خاصی نباشد اما نیاز است که خانم باردار مرتبا تحت معاینه پزشک قرار بگیرد اما در موارد وخیم تر نیاز به درمان های جدی برای خانم باردار وجود دارد که با تعیین دلیل بروز این وضعیت انجام می ‎شود. 

علت کاهش پلاکت خون در بارداری

چگونه می ‎توان تعداد پلاکت های خون را به طور طبیعی افزایش داد ؟

با پیروی از راه کار های زیر می ‎توان تعداد پلاکت های خون را افزایش داد :

1. افزایش مصرف چغندر

2. افزایش مصرف ماهی و گوشت

3. مصرف گیاه دارویی آستراگالوس

4. افزایش مصرف مکمل روی

5. ویتامین ب 12 که به طور کلی در گوشت یافت می‎ شود.

6. مصرف ویتامین K که به طور کلی در سبزیجات یافت می ‎شود .

7. مصرف کلروفیل

8. مصرف مواد غذایی سرشار از ویتامین C ( مرکبات )

9. از مصرف هرگونه دارو جهت افزایش تعداد پلاکت ها بدون تجویز پزشک خودداری کنید و قبل از مصرف هر دارویی با پزشک خود مشورت کنید .

اگرچه بیشتر موارد ترومبوسیتوپنی تهدیدی جدی برای شما و یا فرزندتان ایجاد نمی ‎کند اما اگر به این بیماری مبتلا شده اید ، بهتراست برای جلوگیری از بروز هرگونه اتفاق ناگواری و یا هرگونه عوارض به پزشک مراجعه کنید و تحت درمان قرار بگیرید.