<>

آکا: شناخت والدین در انتخاب صحیح اسباب بازی از یک ماهگی تا یک سالگی زمینه ساز رشد حرکتی و فکری کودک است«اسباب بازی مناسب برای کودک یک ماهه من چیست؟ وقتی ۶ ماهه شد چه اسباب بازی برای او بخرم؟ چه اسباب بازی هایی به رشد فکری او کمک می کند؟»

با وجود تنوع اسباب بازی ها در مغازه های ویژه کودکان انتخاب بهترین وسیله بازی برای والدین حداقل تا یک سال اول زندگی کمی سخت است. زیرا والدین امروزی بیشتر تمایل دارند وسایل بازی را برای فرزندشان فراهم کنند که هم از معیارهای استاندارد جهانی برخوردار باشد و هم رشد هوشی و فکری فرزندشان را افزایش دهد. بنابراین والدین پیش از انتخاب وسایل بازی بهتر است اطلاعاتی درباره ویژگی کودک در هر دوره سنی و اسب بازی مخصوص آن دوره به دست آورند. 

از ایــن رو متخصصان روانشناسی، طراحان تکنولوژی آموزشی و سازندگان وسایل بازی کودک دسته بندی اسباب بازی ها را در سال اول زندگی کودک به ۴ طبقه تقسیم بندی می کنند. 

وسایل بازی از  تولد تا ۳ ماهگی 

کودک از ابتدای تولد تا وقتی به سه ماهگی می رسد دائماً مشغول انجام کارهای تکراری است. خوردن، خوابیدن و... کار هر روزه او است. اما این باور اشتباه است که ما فکر کنیم او زندگی فاقد یادگیری و اندوختن تجربیات تازه دارد. کودک در اوج این عملکردهای تکراری اش دائماً در حال شنیدن، بوئیدن و لمس کردن است و از این طریق اطلاعات را در مغزش اندوخته می کند. بنابراین بازی با برخی وسایل اسباب بازی سبک، صدا دار، جنبشی و... به رشد حس های او و قوت پیدا کردن آن ها کمک می کند. از این رو بهتر است اسباب بازی هایی برای این دوره سنی کودک تهیه کرد که علاوه بر این ویژگی ها قابل شست وشو باشد. 

 آینه نشکن

وقتی کودک توانایی حرکت زیاد در این دوران ندارد جهان اطرافش را با چشم هایش کشف می کند حتی اگر هنوز دیدی تار داشته باشد. در این دوره او با دقت به محیط اطرافش نگاه کرده و علاقه خاصی به تماشای چهره ها نشان می دهد. یکی از انواع اساب بازی هایی که در این دوره توصیه می شود آینه است.

آینه ای که سبک بوده و نشکن باشد. در حال حاضر ۲ نوع آینه اسباب بازی دربازار وجود دارد. یکی آینه هایی که قابی سخت از جنس پلاستیک و چوب دارند و دیگر آینه هایی است که قابی پارچه ای و نرم دارند. آینه های با قالب پارچه ای و نرم برای این دوره سنی مناسب است خصوصاً آینه هایی که تصاویر را کاملاً واضح و شفاف نشان نمی دهد و کودک قادر است آن را بلند کرده و حتی چهره اش را در آن ببیند. 

اسباب بازی تضاد رنگ بالا

اسباب بازی با تضاد رنگ بالانه تنها باعث تحریک بصری کودک می شود بلکه مهارت های حرکتی او را افزایش می دهد. زیرا کودکان خصوصاً در سه ماهه اول زندگی شان رنگ ها را بطور کامل تشخیص نمی دهند اما رنگ سیاه و سفید را با کیفیت بالامی بینند بنابراین آن ها بازی کردن با اشیا سیاه و سفید را دوست داشته و همین امر موجب حرکت دادن دست و پا توسط کودک و تلاش او برای گرفتن شیء می شود. بنابراین اسباب بازی های مخصوص این دوره بهتر است طرح های راه راه و خط دار و یا نقطه ای سیاه و سفید دارا باشند. 

اسباب بازی های نرم

 عروسک های مخملی و صدا دار (جغجغه) که رنگ های گوناگون و جنس های مختلف دارند در این دوره مناسب است. استفاده از جغجغه های مناسب و استاندارد در این دوره به تحریک چند حسی کودک کمک می کند. 
    
وسایل بازی ۳ تا ۶ ماهگی 

در این دوره همه چیز مثل وسیله بازی برای کودک است. با بالارفتن سن، قدرت دید کودک افزایش پیدا می کند. او در سنین ۳ تا ۶ ماهگی همه چیز را با دقت وارسی کرده و یا حتی با چشمانش اشیا را دنبال می کند. او در این سن دیگر یادگرفته که چگونه بنشیند و اشیا را به چنگ آورد، لمس کند و به دهان ببرد. به همین خاطر ساعت ها مشغول بازی است و تعجبی ندارد که در هنگام بازی سرو صدا کند. 

جایگاه بازی

 وقتی عضلات شکم کودک محکم شد بهتر است یک جایگاه بازی برای او فراهم کرد. این جایگاه بازی شامل یک تشک و چند عروسک مخملی و نرم است که در بالای سر کودک نصب شده است. کودک وقتی روی این تشک قرار می گیرد با پا شروع به ضربه زدن به عروسک ها کرده و با دست هایش قصد گرفتن آن ها را دارد. این تکاپوی کودک برای گرفتن عروسک باعث بالارفتن توانایی کودک برای هماهنگی چشم و دست می شود. بهتر است یکی از این اشیا آینه نشکن باشد. عروسک ها می بایست جنس های مختلفی داشته که صدا دار (جغجغه ای) هم هستند و باعث تداوم رفتاری کودک می شود. 

کتاب های نرم

 در این دوره سنی تهیه کتاب های پارچه ای برای کودک بسیار مناسب است. کتاب های نرم و سبک که حمل آن برای دستان کوچک کودک آسان است می بایست رنگی روشن داشته و بافت های مختلفی داشته باشد. استفاده از پارچه های زبر و خشن، نرم و لطیف و گاه سخت در این کتاب ها حس لامسه کودک را بیشتر تحریک کرده و به اندوخته تجربیات او اضافه می کند. والدین تصور می کنند کودک از ماه های نخست توانایی زبان آموزی ندارد. اما توصیه بر این است که والدین تصاویر را با اشاره به او نشان داده و نام ببرند این کار به رشد حرکتی و مهارت زبان آموزی کودک کمک می کند و واکنش های درونی او را بالامی برد. 

وسایل بازی از ۶ تا ۹ ماهگی 

این سن، سن اکتشاف است. انتظار می رود کودک در این سن به هرچیزی دست بزند. او دست هایش را بهم می زند، اشیا را بدست گرفته و به یکدیگر می کوبد و با کمک آن ها روی پا ایستاده و مهارت های حرکتی اش را رشد می دهد. بنابراین وسایل بازی و اسباب بازی های این دوره هم باید ویژگی خاصی داشته باشد. 

بازی با هر وسیله ای

 بین سنین ۴ تا ۶ ماهگی کودکان کنترل سر و گردنشان را به دست می آورند و به بازی های چرخشی، ضربه زدن و سرو صدا تولید کردن علاقه پیدا می کنند. بنابراین کودکان با هر وسیله ای بازی می کنند و بین عروسک و بشقاب تفاوتی قائل نمی شوند. و به این شکل مهارت های هماهنگی دست و چشمان را بیشتر رشد می دهند. کودکان دیگر قادرند با کمک اشیای دیگر ایستاده و به پاهایشان قوت بیشتری بخشند اما بهتر است کودک بیشتر از ۲۰ دقیقه روی پاهایش نایستد زیرا ایستادن در این شرایط برای مدت طولانی باعث به هم خوردن تعادل کودک یا تحمل وزن کودک روی پنجه پا به جای پاشنه پا می شود. 

اسباب بازی های ساختنی

مکعب ها، چرخ ها و تکه های کوچکی که روی هم قرار می گیرند برای هر سنی مناسب اند. اما بچه های ۶ تا ۱۲ ماهه از آن بیشترین بهره را می برند. در ماه های ۶ و ۷ کودک نخست اشیا را بهم کوبیده یا به آن ها ضربه می زند ولی در پایان ۱۲ ماهگی یاد می گیرد که بطوری ناهماهنگ اشیا را روی هم بچیند. این اسباب بازی ها در نگاه اول ساده هستند اما کودک با آن ها راحت تر ارتباط برقرار کرده و چون سایز و رنگ متفاوتی دارد بازی با آن برایش جذاب است. 

بازی با ظروف پلاستیکی

 والدین برای این که کودک زیاد مزاحم کارهای روزمره شان نشود به او اجازه می دهند تا در محیط کاری شان مشغول بازی شود و از آنجا که کودک دوست دارد با تمام اشیای اطرافش بازی کند بنابراین بازی با بعضی وسایل پدر و مادر برایش جذاب است خصوصاً وسایل آشپزخانه.

بر خلاف تصور که والدین کودک را محدود به بازی با اسباب بازی های خاص می کنند بازی کودک با وسایل آشپزخانه به رشد او کمک می کند. بنابراین بهتر است ظروف پلاستیکی را در اختیار او گذاشته تا فاقد دغدغه مادر، شروع به بازی با آن ها کند. کودک هنگام بازی با این ظروف، هل دادن، کشیدن، پرتاب کردن را فرا گرفته و یاد می گیرد ظروف را با یکدیگر هماهنگ کند. 

وسایل بازی ۹ تا ۱۲ ماهگی 

کودک تمام ساعات بیداری اش مشغول بازی است. بچه در این سنین بسیار پر انرژی و کنجکاو است، به اطراف می خزد، یاد می گیرد راه برود یا حتی پله ها را بپیماید. از این رو بهترین وسایل بازی در این دوره اسباب بازی هایی است که او را به سمت کشف و راه رفتن و حرکت صحیح هدایت کنند. 

اسباب بازی موزیکال

 کودکان موسیقی را دوست دارند و با شنیدن آن شروع به حرکت موزون می کنند. او هنگام شنیدن موسیقی سرش را تکان داده، دست هایش را به حرکت در می آورد و در ماه های بعدی زندگی اش به کنکاش اسباب بازی الکترونیکی اش می پردازد و دوست دارد خودش به تولید صدا و موسیقی بپردازد.والدین در انتخاب وسایل بازی الکترونیکی و موزیکالی باید دقت دارا باشند اسباب بازی های با صدای بلند را خریداری نکنند. زیرا بر وضعیت فکری و روانی کودک تأثیر نامطلوب می گذارد. 

اسباب بازی های هل دادنی

 این اسباب بازی ها به راه رفتن کودک کمک زیادی می کند. خصوصاً وقتی او اولین قدم ها را بر می دارد. ماشین های بازی هل دادنی، سبدهای فروشگاهی مناسب و... وسایل خوبی برای کودک در این سنین است. این اسباب بازی ها باید دستگیره داشته و کودک بتواند آن را گرفته و با هر دو دست مهارت حرکتی خود را رشد دهد. البته پیش از هرچیز باید مطمئن بود اسباب بازی های هل دادنی که برای کودک تهیه می شود محکم هستند و وقتی کودک می خواهد گام بردارد زیر دستانش احساس لغزش و بهم خوردگی تعادل نداشته باشد. 

توپ ها

 توپ های ساده بر بهبود هماهنگی چشم و دست، تعادل و قوت ماهیچه ها تأثیر می گذارد. در بازی با توپ به کودک باید اجازه داد که روی دو پا نشسته و توپ را بردارد و یا آن را به سمت والدین پرتاب کند. یا با والدین بر زمین نشسته و توپ را به سوی هم هل دهند. کودک هرچقدر بزرگ تر می شود قابلیت های او رشد بیشتری می کند و با این شیوه بازی های اجتماعی و بازی با دیگران را یاد می گیرد. 

بیشتر بخوانید
رمز ورود به دنیای اسباب بازی ها

.

منبع :